BROEDERLIJKHEID! SOLIDARITEIT! GELIJKHEID!

Ze denkt aan de cynische filosofie van Kwikkwak. Kwikkwak die leeft niettegenstaande z’n hart verscheurd wordt elke dag, elk uur, elke stonde door het hunkeren naar het onbereikbare. Kwikkwak die brutaal en honds alles kapot gooit om niet te tonen hoe sentimenteel hij is.

Toen Magda hem destijds tot het communisme wilde overhalen langs de weg van het syndicalisme om, antwoordde Kwikkwak plechtig: ‘n syndicaat o meisje is ‘n mooi ding! Voor arme stumperds met versleten schoenen en vuile halsboordjes. Het syndicaat der winkelbedienden is uitermate mooi o meisje Magda! Doch onderstel dat ik door erfenis, loterij of een of ander wettig middel in het bezit kom van veel geld, en aandeelhouder word van “Craw and Craw”. Dan o meisje verandert het aanschijn der dingen. Dan wordt het syndicaat der winkelbedienden iets gevaarlijk. Iets dat me schaadt. Dat me hindert bij het berekenen mijner procenten en dividenten; en daar ik bij deze hoogst interessante bezigheid niet wil gestoord worden, zal ik trachten dit syndicaat te breken gelijk deze lucifer. Weet o meisje dat alles relatief is. Wat nu goed is, is morgen slecht; wat nu verkeerd is is morgen oprecht. Niets hangt af van het standpunt dat men inneemt maar alles hangt af van de maatschappelijke positie die men bekleedt, van het al of niet bezitten van ‘n verlangd voorwerp, van het al of niet voldaan zijn van één of andere natuurlijke of kunstmatige behoefte.

Nemen we ‘n auto. ‘n Auto is mij nu ‘n euvel. Omdat ik er geen bezit. Omdat: wanneer het regent hij m’n klederen bespat; wanneer de zon schijnt me met stof begiet. Omdat hij me doet uitwijken of me plet tot brij. Omdat z’n getoet me hindert. Veronderstel dat ik ‘n auto bezit. Dan o m’n aanbiddelijke, verandert alles. Dan wordt ‘n auto mooi, nuttig, noodzakelijk. Want dan voel ik de harteklop van de levende motor. Dan zie ik het rillen van z’n stalen ziel. Dan hoor ik het zingen van z’n verhitte longen. Z’n getoet doet me huiveren als ‘n symfonie van Beethoven.

Ze herinnert zich nog wat ze hem antwoordde: Cynisch zwijn. Bah, zo te praten over de schone droom onzer proletarische idealisten die stierven voor hun idee. En het onmiddellijke antwoord van Kwikkwak: Dank U. Niet voor het zwijn! (arm beledigd rozig zwijntje!), maar omdat je me niet voor idealist verslijt. Idealisme is ‘n zondag-liefhebberij voor mensen met veel vrije tijd, weinig geld en generlei ambitie. Jammer voor jullie dat je dit niet begrijpt. Want je zou je vrije tijd zo niet moeten verpraten. Footing is zo gezond.

En daarbij: het is makkelijker voor ‘n ideaal te sterven dan er voor te leven. Het ene vergt slechts ‘n ogenblik, het andere ‘n leven!

Wat mij betreft ik voelde nooit iets voor naseizoense rederijkersliteratuur voor zeer kleine kinderen. Nu collectionneer ik nog alleen foto’s van geguillotineerde misdadigers (verbazend leuke koppen). Hetgeen veel interessanter is en veel bijdraagt tot m’n algemene ontwikkeling.

Natuurlijk heeft Kwikkwak ongelijk. Magda is daar innig van overtuigd. (Is ze er wel zo vast van overtuigd of wil ze slechts geloven zonder denken!).

Ze denkt aan haar gezellinnen: Mary die zich laat kussen door gelijk wie voor ‘n glas reklaam sherry-porto. Dolly en Fred, gehuwd, die zich elke zondag bedrinken tot ze nedervallen en in het vuil liggen te wentelen. John die ganse avonden biljart in z’n hemdsmouwen; Paul die naar kroegen loopt waar gepoederde jonge mannen met rode lippen, gekohlde ogen en afgesneden wenkbrouwen hem met schelle vrouwenstemmen vragen hen te vergezellen; Judith het tengere bonde jodinnetje met het madonna hoofdje, in vergevorderde zwangerschap, die Lode de buik instampte toen ze hem vroeg zich niet in het openbaar te vertonen met z’n gore vriendinnen. Judith die nu ergens in ‘n asiel voor armen ligt te kreperen, terwijl haar man in de gevangenis gans de dag z’n hoofd tussen de stangen van het nauwe venster tracht te wringen als ‘n gevangen roofdier…

Ze denkt aan de student. Aan de vele schone uren. Aan de noodzakelijke scheiding. De eerste dagen scheen haar alles ijl en leeg. Ze leefde als in ‘n droom. Hier ‘n nachtmerrie. En ‘s morgens waren haar lakens natgeweend en deden haar rood-gerande ogen pijn.

Toch waren de sterren niet gevallen, reden de trams, en was het uitzicht der dingen als gewoonlijk. Ze herinnert zich dat toen ze met Clementine sprak over haar leed, deze onverschillig de schouders ophaalde. En met krakende stem antwoordde: Bah! Wat heeft jouw kleine leed, jouw kleine vreugde en jouw kleine beleven belang. Wat is dat alles klein en leeg en onbelangrijk in vergelijking met het lijden, het strijden en het verzuchten van de miljoenen naamloze proletariërs.

Clementine sprak haastig, haastig als ‘n laatste herhaling van ‘n van buiten geleerde les reeds honderd maal herhaald. ‘n Helrode koorts-blos verfde Magda’s bleke wangen rood. Voor het eerst voelde ze dat ze ‘n mens haatte. ‘n Gevoel waarover ze zich wondelijk genoeg niet schaamde.

“Heden bij het ter perse gaan vernemen we dat prins…” En tussen de ongelijke regels, ruikend naar petroleum en machines verschijnt het grote, bleke hoofd van de kleine student die eenmaal vroeg of hij haar mocht kussen…

Arbeiders aller landen verenigt u. Viert het feest van de arbeid. Tegen de reactie. Tegen de oorlog, tegen de bourgeoisie… Leve Lenin, Marx, het communisme, de derde internationale.

‘n Man met ‘n elastieken breukband gaat voorbij. Je hebt gelijk Mijnheer, Dr. Spylers’ breukbanden met vernieuwbare onderdelen zijn veruit de beste.

GENEES UW GRIEP

PRINSELIJKE VERLOVING

VERDWIJNING – Mevrouw Trow is sinds woensdag laatstleden _ regendag _ uit de echtelijke woning verdwenen. Het regenscherm werd teruggevonden, Mevrouw Trow echter niet.

ARBEIDERS VIERT HET FEEST VAN DE ARBEID

MACARONI TOSELLI beveelt speciaal zijn meelspijzen “Glutine” in metalen kistjes aan.

MANIFEST DER COMMUNISTISCHE JEUGD – Terwijl de granaatscherven uiteenspatten boven de hoofden van onze moeders werden wij geboren, zoogden de borst en de reuk van het bloed. Zagen wij onze vaders vertrekken in een uniform uit een Wener operette en terugkomen met prima kunstbenen. Hoorden wij de priesters spreken over liefde terwijl in hun ogen de haat blonk. Lazen wij over evangelische zuiverheid terwijl onze zusters hun rokken optrokken voor ‘n stuk chocolade. Wij zijn de naoorlogse jeugd, de naamloze jeugd van alle landen, de jeugd die niet lacht niet weent, niet haat niet mint. De jeugd dor als de wassen mannequins uit ‘n grootwarenhuis.

EEN GOEDE SPIJSVERTERING voor heel de familie. Het is een zeldzaam geval dat in een familie niet minstens één lid van tijd tot tijd over maagpijnen klaagt…

VREEMDSOORTIG REKORD – Te MissiPipi heeft Miss Pipp 120 uur achter elkaar de tong uitgestoken. Na deze abnormale sportmanifestatie was dit elastisch orgaan met 16 centimeter in lengte toegenomen. Niettegenstaande de beste medico-chirurgische zorgen overleed Miss Pipp ‘n paar uur nadien. Het nageslacht zal haar niet vergeten.

Magda zou willen huilen. Of lachen. Hard lachen tot ze haar mond voelt scheuren. Haar lachen zou gelijken op dit van een stervende vadermoordenaar die geen gelegenheid tot biechten meer heeft.

Magda denkt op haar eigen liefdesleven. Op de gekke student die verzen maakte en vroeg of hij haar mocht zoenen. ‘t Was idioot… en toch aandoenlijk. De anderen vragen het niet. Doen het. Allen. Kwikkwak en Henk en Sipido. Allen kussen haar. Onverwacht omvatten ze haar en bevuilen haar met hun gore mond. Het is ‘n obsessie. Magda kent slechts monden.

Dik-gelipte, dun gelipte, liploze, rode, roze, witte, schurft.

Ze worden groter en groter. Vuile grijphanden rijten haar kleed stuk en glijden tastend langs haar witte lichaam. Er zijn er tien. Honderd. Duizend. Honderdduizend.

Magda is nog niet helemaal wakker. Doch reeds te wakker om nog slapende te zijn. (In deze toestand schrijft ‘n dichter ‘n vers). ‘n Scheepsfluit stoort de droom.

Die breekt als… (nemen we ‘n glas.)…

In haar mond voelt ze de kleverige smaak van bier en in haar bruine holle tand steekt nog ‘n stukje zurig brood. Ze werpt de onzuivere dekens achteruit, rekt zich uit en stapt langzaam uit het bed en uit de droom. Ze spoelt zich de mond met water en spuwt het stukje brood uit. Het is zwart geworden.

Ze kijkt door het venster van haar kamer, zes verdiepingen hoog. En ziet: de straat, de mensen. Klein als de poppetjes uit ‘n marionettenspel. Blauw, geel en rood. De huizen uit de blokkendoos staan netjes zij aan zij. Er zijn er vele kleine en één groot. Daartussen glijdt de tram versierd met kleurige vlaggetjes en reklamen. Hier en daar staat ‘n boompje in ‘t groen en in ‘t midden van ‘t pleintje ‘n fonteintje. De zon schijnt op de huizen. De zon schijnt op de rin-tin-tinnende tram. De zon schijnt in het water. De goudvissen blinken. De mensen nochtans lopen in de schaduw van de “Bouw- en Leningsbank”.

Vanuit ‘n zes-verdiepen hoge zolderkamer schijnt de wereld idyllisch. Minstens: schoon. Magda zucht en rekt zich als ‘n kat. Ze giet water in de blikken kan. Het water bruist als ‘n zee in miniatuur. Ze trekt het grauwe nachthemd over het hoofd. Haar naakte lichaam kaatst zich veelvuldig terug in de spiegel, de nikkelen koffiekan, het lege waterglas.

Ze aanschouwt zich in de spiegel en knijpt met de nagel van haar beide wijsvingers ‘n zwart vetstofje uit de linkerwang. Daarna wrijft ze over haar rechterkuit. Ze steekt de tong uit en bekijkt ze aandachtig: rood. Het Engels zout zal dus voor deze morgen nog niet zijn. (Hetgeen mij ‘n moeilijke beschrijving bespaart!).

Magda wast zich. Wast zich het gelaat, de hals, de armen en de borsten. Enige waterdruppels lopen langs de witte rug verloren. Ze rilt als bij de onbehendige aanraking van ‘n jonge man. Bewust laat ze nog enkele waterdruppels over haar schouderblad glijden. En bloost.

Op het gaskomfoor zingt het kokende water ‘n melancholisch dodenlied. Magda kamt haar dikke haar. Dat in sierlijke golvingen langs haar schouders valt. Met haar natte wijsvinger wrijft ze haar wenkbrouwen glad en trekt zich ‘n haartje uit de neus. Daarna poedert ze zich en verft haar lippen met ‘n goedkoop rood.

Fabrieksschouwen gillen. De dag begint. Haastig slurpt Magda de warme lichtbruine koffie op en smeert zich ‘n stapel boterhammen die ze in ‘n krant wikkelt. Magda trekt ‘n hoedje met ‘n veertje over het hoofd en haalt haar kousen op. Die zeer doorzichtig zijn en op de hoogte van de enkel ‘n moedervlekje laten vermoeden.

Ze sluit de deur en gaat vlug naar beneden. Voor elke deur ligt ‘n krant en staat ‘n fles melk.

Al de deuren staan op ‘n kier. In de ene kamer vloekt ‘n man zachtjes om ‘n verloren halsboordje. In ‘n andere twisten ‘n nauwelijks geklede vrouw en ‘n flepse man. In éne staan ‘n man en ‘n jonge vrouw aan de deur en kussen elkaar hartstochtelijk, als na ‘n lange scheiding. Magda vindt het aandoenlijk als ‘n Duitse film met Emiel Jannings in de hoofdrol. Hetgeen zeer vleiend voor beide verliefden is.

Magda slaat de voordeur achter zich dicht. Het regent. Voor haar ligt de straat met haar genummerde huizen, zon- en schaduwkant, weggeworpen sigarettendoosjes. De stad is ‘n reusachtig veld kleurige paddestoelen.

Zwaar klinken de stappen der proletariërs in de stille straat. In elke straat. In alle straten klinkt elke stap egaal. Klinken alle stappen egaal. Niettemin verschilt het formaat van elke schoen, en staat elke mens in ‘n gans ander leven. De stappen klinken zwaar. De stappen klinken zwaar in de stille straat. In de zware stappen dreunt het dreigende lied van de rode opstand. Morgen misschien steken de honderdduizenden de monsterstad in brand.

Vijf uur en vijf minuten. De eerste tram rijdt uit de opslagplaats. In de verte ruist nauw hoorbaar de Internationale. ‘n Dronken matroos vermoordt z’n lief. ‘n Hond blaft. In ‘n gulden kevie fluit ‘n blind gemaakte mus.

Magda slaapt. Ze drijft in ‘n glazen aquarium. Er liggen kwabben en sponsachtige vissen. ‘n Zwaardvis zwemt achter haar aan. En hapt begerig in haar kuiten. Ze vlucht. Andere vissen snijden haar de weg af. ‘n Groene hagedis beloert haar grijnzend van achter ‘n reusachtige rood-gevlamde paddestoel. ‘n Goudvis komt haar in duizelingwekkende vaart tegemoet gezwommen en hapt haar naar binnen.

Droom.

In werkelijkheid zou zij de goudvis eten. Na hem z’n vastenavondfrakje te hebben uitgetrokken. Daarbij: het ware te mooi te mogen sterven in de buik van ‘n goudvis wiens schubben fonkelen in de schijn der opgaande zon.

Het is zes uur tweeënvijftig. Om het meteorologisch bericht niet te logenstraffen is de zon reeds tweeënvijftig minuten opgestaan. Ze schijnt Magda vlak in de ogen en danst op het witte laken dat niet meer zuiver is. Het is dus zaterdag. (Zaterdag: ‘s avonds ‘n zuiver hemd, ‘n bad in ‘n blikken kuip, een halve kilo groene zeep en eksterogen snijden).

Magda opent de ogen. Die ogen zijn bruin. Door haar bruine ogen ziet Magda de kamer blauw. De kamer schijnt groter en ruimer. Het ruikt er naar geparfumeerde zeep en pas afgesneden bloemen. En er hangt lavendel in de lucht.

Welnu, dat was Magda, verkoopster van “Craw&Craw” afdeling damesdessous. Dezelfde Magda waarover ik u nu vertellen wil. Ze heette misschien Rosalia of Angelika of Leonie. Dit heeft voor ons geen belang. Indien u dit nu reeds niet meer begrijpt hoeft u niet verder te lezen. Want niettegenstaande het leven van Magda weinig ingewikkeld en zeer eenvoudig is gebeuren er nog meer zonderlinge zaken in hetgeen ik me voorgenomen heb u heden te verhalen.

Het komt er nu maar op aan Magda op de juiste manier aan te pakken om alles van haar te vernemen: wat ze denkt, wat ze eet, hoe ze zich kleedt, hoe ze zich ontkleedt, hoe ze haar neus snuit en hoe ze haar biecht spreekt. Welke de kleur is van haar ondergoed en welke de kleur is van haar hart.

Om dit alles te vernemen komt het er slechts op aan Magda op de juiste manier aan te pakken. Niet te haastig… zachtjes en beraden. Doch u kunt op mij betrouwen. Was ik niet eenmaal docent in psychoanalyse aan de universiteit van ‘n oosterse staat en was m’n vader geen kampioen whist-speler?

Het is geen literatuur. Het is misschien allesbehalve dit. Het hort, stuwt, vloeit rusteloos, remloos verder, steeds verder… Het is als het leven, het is het leven van u, van mij, van allen… Het leven dat eindeloos… eindeloos vloeit… steeds vloeit… hopeloos…

Lees, lees aandachtig doch wees voorzichtig, word niet sentimenteel. Breek je nek niet en breek je hart niet. Wees voorzichtig, want nieuwe harten zijn ‘n duur artikel wegens de hoge verzendingskosten.